| ชื่อไทย | ชื่อวิทยาศาสตร์ | ชื่อภาษาอังกฤษ | ชื่ออื่น | สีดอก |
| ประดู่บ้าน | Pterocarpus indicus | Pashu Padauk, Malay Padauk | ประดู่กิ่งอ่อน | สีเหลือง |
| ประดู่ป่า | Pterocarpus macrocarpus | Burma Padauk | ประดู่ส้ม, ประดู่เลือด | สีเหลือง |
| ประดู่รัตจันทน์ (คล้ายประดู่ป่าแต่ต้นเล็กกว่า) | Pterocarpus santalinus | Red Sandalwood | จันทน์แดง | สีเหลือง |
| ประดู่ลาย | Dalbergia errans | Alexandrian Laurel, Indian Laurel | . | สีม่วงอ่อน |
| ประดู่แขก | Dalbergia sissoo | Indian Rosewood | ประดู่อสนะ | สีเหลืองอ่อน หรือสีขาว |
| ประดู่ชิงชัน | Dalbergia oliveri | Tamalan Tree | ชิงชัน | สีขาวอมม่วง |
| ประดู่ตะเลน | Dalbergia floribunda | . | คร่าหยุม (ต้น) | สีขาวอมเหลือง |
| ประดู่น้ำ | Dalbergia cochinchinensis | Rosewood, Tracwood | พะยูง | ขาว |
| ประดู่แดง | Phyllocarpus septentrionalis วงศ์ Leguminosae-Caesalpinoideae | Monkey-flower tree | . | สีแดง |
| ประดู่ทะเล | Intsia bijuga วงศ์ Leguminosae-Caesalpinoideae | Merbau, Kwila | หลุมพอทะเล | ขาว เปลี่ยนเป็นชมพูและแดง |
| ประดู่ส้ม | Bischofia javanica วงศ์ Euphorbiaceae | Bishop wood, Toog Tree | เติม | เหลืองอ่อนอมเขียว |
หลายครั้งก็มีการเข้าใจกันผิดๆ เช่น ประดู่แดงนั้นยังมีคนเข้าใจผิดกันเยอะ ประดู่ป่าจึงถูกเรียกตามสีของเนื้อไม้ เช่น ประดู่ส้ม ประดู่แดง เป็นต้น แต่ประดู่ป่าจะออกดอกเป็นสีเหลืองโดยไม่ขึ้นกับสีของเนื้อไม้ ส่วนประดู่แดงของแท้จะออกดอกเป็นสีแดง ต้นประดู่ที่มีประวัติเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาคือประดู่แขก ซึงถือว่าเป็นโพธิญาณพฤกษา ถูกกล่าวไว้ในในพระไตรปิฎกเล่มที่ 33 พระสุตตันตปิฎก เล่ม 25 ขุททกนิกาย พุทธวงศ์ ติสสพุทธวงศ์ กล่าวไว้ว่า พระพุทธเจ้าองค์ที่ 20 พระนามว่า พระติสสพุทธเจ้า ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ครึ่งเดือนเต็ม จึงได้ประทับตรัสรู้ ณ โคนไม้ประดู่แขก ในภาษาบาลีเรียกว่า “ต้นอสนะ” ชาวอินเดียเรียกว่า “ลิสโซ” และชาวฮินดูเรียกว่า “สิสสู” ประดู่แขกจึงถูกเรียกว่าประดู่อสนะ
ตามพระพุทธประวัติกล่าวว่า เมื่อพระพุทธเจ้ากลับจากเทศนาโปรดพระเจ้าสุทโทธนะ พระราชบิดา แล้วก็เสด็จพาพระอานนท์ พระราหุล พร้อมทั้งพระภิกษุสาวกบริวาร สู่กรุงราชคฤห์ ประทับยังสีสปาวัน คือ ป่าของต้น Simsapa tree ซึ่งเราเชื่อกันว่าเป็นป่าของต้น ประดู่แขก (Dalbergia sissoo) และได้ใช้ใบของต้นประดู่แขกในการแสดงธรรมเรื่องใบไม้ในกำมือเดียว
**พระพุทธองค์ ทรงตรัสถาม พระอานนท์ ว่า "ใบไม้ 1 กำมือ ในพระหัตถ์ของพระองค์มีปริมาณเท่าใด เมื่อเปรียบเทียบกับ ใบไม้ ทั้งป่า"
**พระอานนท์ ทูลตอบว่า "มี ปริมาณ น้อยนิด"
**พระพุทธองค์ ตรัส อธิบายว่า "เมื่อ เปรียบใบไม้ ในกำมือเป็นธรรมอันเป็นประโยชน์ ต่อการพาเราให้ข้ามพ้นห้วงวัฏสงสารได้ย่อมมีประโยชน์มากกว่าใบไม้ หรือธรรม ทั้งหลาย ทั้งปวงที่มีอยู่มากกว่ามาก"
โดยกล่าวเปรียบเทียบว่าความรู้ในโลกมีมากมาย แต่มนุษย์เราไม่จำเป็นต้องรู้ไปหมดทุกเรื่องเพื่อที่จะพ้นทุกข์ ธรรมมะที่พระองค์ทรงแสดงจริงเป็นเหมือนเพียงใบไม้ 1 กำมือเมื่อเทียบกับใบไม้ทั้งป่า แต่ความรู้ในใบไม้ 1 กำมือนี่ล่ะเป็นหัวใจสำคัญในการทำให้เราพ้นทุกข์ได้ ต่อมาเราจึงเรียกปัญหาโลกแตกที่ไม่เกี่ยวข้อง ซึ่งรู้ไปก็หาทำให้เราพ้นทุกข์ได้ว่า "อจินไตย"
อย่างไรก็ตามมีความสับสนเรียกต้นประดู่แขก (Dalbergia sissoo) ว่าประดู่ลาย (Dalbergia errans) ซึ่งความจริงแล้วเป็นคนละชนิดกันแต่มีลักษณะคล้ายกัน ที่ถูกต้นประดู่ในพุทธประวัติควรจะต้องเป็นต้นประดู่แขกไม่ใช่ประดู่ลายตามที่หลายคนกล่าวถึง ในบทความภาษาอังกฤษเองยังคงสงสัยว่าความจริงแล้ว “ต้นอสนะ” อาจจะหมายถึงต้นโสกระย้า (Amherstia Nobilis) ซึ่งก็เป็นพืชในวงศ์ถั่ว Leguminosae-Caesalpinioideae ได้ด้วย ในต่างประเทศจึงยังไม่ได้สรุปว่าจะเป็นต้นประดู่แขกอย่างแน่นอน อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ใน http://en.wikipedia.org/wiki/Simsapa_tree
โดยสรุปหากยึดตามพระพุทธประวัติจริงๆ มีความคาดเคลื่อนในการเรียกชื่อต้นไม้ในระหว่างการแปลจากภาษาหนึ่งไปอีกภาษาหนึ่ง จึงยังไม่แน่ใจว่าต้นไม้ที่อยู่ในพระพุทธประวัติจริงๆ แล้วเป็นต้นใด
ต้นประดู่แขก (Dalbergia sissoo)
โสกระย้า (Amherstia Nobilis)
ส่วนต้นประดู่อื่นๆ มีรูปร่างหน้าตาแบบนี้
ประดู่บ้าน
ประดู่ป่า
ประดู่แดง
นอกเหนือจากต้นประดู่แล้วต้นไม้ในสกุล Dalbergia ยังมีอีกหลายชนิดที่ไม่ได้ถูกเรียกว่า "ประดู่" ในภาษาไทย ตัวอย่าง เช่น :
| ชื่อไทย | ชื่อวิทยาศาสตร์ |
| กระพี้ | Dalbergia entadioides |
| กระพี้เครือ | Dalbergia foliacea |
| กำพี้ | Dalbergia ovata |
| มะขามเครือ | Dalbergia darlacensis |
| ขามเครือ | Dalbergia stipulacea |
| กระพี้หยวก | Dalbergia lakhonensis |
| เก็ดดำ | Dalbergia assamica |
| เก็ดแดง | Dalbergia dongnaiensis |
| กระพี้นางนวล | Dalbergia kerrii |
| เก็ดขาว | Dalbergia glomeriflora |
| เก็ดเขาควาย | Dalbergia fusca |
| ขี้มอด | Dalbergia maymyensis |
| ครี้, กระซิก | Dalbergia parviflora |
| เครือปี้ | Dalbergia velutina |
| เครือแมด | Dalbergia volubilis |
| ถ่อนเครือ | Dalbergia discolor |
| ประดู่ตะเลน | Dalbergia floribunda |
| ปี้จั่น | Dalbergia cana |
| พะยูงแกลบ, ชิงชันเขมร | Dalbergia bariensis |
| มักแผ้น | Dalbergia malabarica |
| สักขี | Dalbergia candenatensis |
| หางไหล | Dalbergia abbreviata |
| เหม่ปี้ | Dalbergia kurzii |
| อัญชัน (คนละต้นกับดอกอัญชัน) | Dalbergia duperreana |
| อีเม็ง | Dalbergia lanceolaria |
| กะนวน, ฉนวน | Dalbergia nigrescens |
| พะยูง | Dalbergia cochinchinensis |
| กระพี้เขาควาย | Dalbergia cultrata |
ในทำนองเดียวกันกับต้นประดู่ลาย/ประดู่แขก ต้น "สาละ" (Sal Tree) ซึ่งจริงๆ แล้วต้นสาละในพระพุทธประวัติตอนประสูติน่าจะเป็นต้นสาละอินเดีย (Sal of India) ชื่อวิทยาศาสตร์ Shorea robusta วงศ์ Dipterocarpaceae เป็นพืชพวกเดียวกันกับพะยอม เต็ง รัง
แต่ในประเทศศรีลังกาก็มีต้นไม้ ที่เรียกว่า Sal เหมือนกันแต่เป็นคนละวงศ์กันเลย คือต้นสาละลังกา หรือ ลูกปืนใหญ่ (Cannonball Tree) ชื่อวิทยาศาสตร์ Couroupita guianensis วงศ์ Lecythidaceae โดยต้นนี้ถูกนำเข้ามาเผยแพร่จากศรีลังกาเข้ามาทางอินโดนีเซีย และมาเลเซีย ในภาษาอินโดนีเซียจึงเรียกว่า Sala ตามที่ชาวศรีลังกาเรียก อย่างไรก็ตามในปัจจุบันมีความเชื่อว่าต้นสาละที่เอ่ยถึงในพระพุทธประวัติ น่าจะเป็นต้นสาละอินเดีย (Sal of India) มากกว่า แต่โดยจริงๆ แล้วก็ถือว่าเป็นอีกหนึ่งในความสับสนของชื่อต้นไม้เมื่อถูกเรียกข้ามจากภาษา หนึ่งไปอีกภาษาหนึ่ง
ต้นสาละอินเดีย (Shorea robusta)
ต้นสาละลังกา (Couroupita guianensis)
เครดิท รูปทั้งหมดจากอินเทอร์เน็ตหลายๆ แหล่ง ผมเองยังไม่มีทั้ง 4 ชนิดที่อาจจะเกี่ยวข้องกับพระพุทธประวัติปลูกในสวนฯ แต่คงจะหาโอกาสนำมาปลูกที่สวนฯ ในโอกาสต่อไป
สนใจเรื่องพืชที่น่าสับสนแบบนี้อีกติดตามได้ที่ http://my-experimental-farm.blogspot.com/p/plants.html
สนใจเรื่องราวต่างๆ ในสวนขี้คร้านติดตามข้อมูลเพิ่มเติมที่ http://www.kasetporpeang.com/forums/index.php?topic=79810.0
